Τετάρτη 3 Ιουνίου 2009

Η τύχη του πρωτάρη μαθητή, η γνώση των έμπειρων καθηγητών - Το θεώρημα ροπής αδράνειας του τυχερού μαθητή.


… Έλεγε μαθητής στον καθηγητή μας των μαθηματικών: Κύριε καθηγητά, ξέρω και μια άλλη λύση αυτού του προβλήματος.
Απάντηση: Άντε, μωρέ, μάθε τη λύση που έχει το βιβλίο κι άσε τις εφευρέσεις. Σου ‘πνιγε κάθε πρωτοβουλία…

Πολύ φασαρία, δικαιολογημένα λόγω της αναπάντεχης μαθητικής λύσης στο 4ο θέμα της Φυσικής. Προσωπικά, λόγω των Ευαγγελικών καταβολών μου από το Φροντιστήριο του Αχιλλέα Ευαγγέλου που πήγαινα σαν μαθητής, των διδαχών του Αλεξόπουλου, μου ήταν και μου είναι αδιανόητο να λύσω μια άσκηση μηχανικής με τεχνάσματα που δεν είναι σίγουρο που θα οδηγήσουν.
Το ίδιο εφάρμοσα και σαν καθηγητής στην τάξη για 20 χρόνια, όσο ήμουν σε τάξη και επί του πίνακος.
Λύσεις με ισοδύναμες μάζες είχαν κάτι παραπάνω από … απαγορευτικό απόπλου.
Η γραμμή πορείας ήταν καθορισμένη αυστηρά, σαν γραμμή τρένου:
Για κάθε σώμα σχολαστικά οι δυνάμεις που εξασκούνται, εξίσωση δυναμικής για κάθε σώμα χωριστά, ή άθροιση των εξισώσεων μετά, η χαρά της διαγραφής των ενδιάμεσων δυνάμεων και το αποτέλεσμα για την επιτάχυσνη, πάντα σε πλαίσιο, για να διευκολύνεται ο διορθωτής υποθέτω.
Έλα όμως που κατά καιρούς όλο κάτι ακούγονταν για λύσεις που δίνουν το ίδιο αποτέλεσμα, για όσους π.χ. βαριούνται να σχεδιάσουν, να γράψουν τόσες εξισώσεις.
Πιθανόν να υπήρχε σε διάφορα βιβλία, σαν εναλλακτική σύντομη λύση.
Συγκέντρωσα μερικές ασκήσεις μηχανικής στις οποίες μπορούμε να υπολογίσουμε την επιτάχυνση της κίνησης των σωμάτων εφαρμόζοντας τη μέθοδο της συνολικής μάζας του συστήματος και της συνιστάμενης εξωτερικής δύναμης, μια μέθοδο σχετικά γνωστή νομίζω, άσχετα αν τη διδάσκαμε ή αν την εφαρμόζαμε.
Είναι θάλεγα η κατασταλαγμένη γνώση και εμπειρία για έναν ειδικό να πει, να προβλέψει πρώτος τη λύση με μιά ματιά, και άσε τα μαθητούδια να τη βρουν αναλυτικά.


Και ενώ όλες οι προτεινόμενες λύσεις ήταν σχεδόν πανομοιότυπες, ξαφνικά στο ιστολόγιο του κ. Διονύση Μάργαρη σκάει η ... βόμβα, η ερώτηση μαθητή:

Να ρωτήσω κάτι: Εγώ στο 4ο θέμα βρήκα την επιτάχυνση ως εξής:
Στ=Ι.αγ. Πήρα όλο το σύστημα των σωμάτων σαν ένα. Άρα: F.2R-mg.R=(MR^2+mR^2).αγ. Και μετά βρήκα την αcm=αγ.R. Βγήκε αcm=1 m/s^2. Κάποιοι καθηγητές μου είπαν οτι είναι λάθος τρόπος. Γιατί όμως βγαίνει σωστό αποτέλεσμα; Θα το κόψουν όλο;


Και ακολούθησε τρικυμία (άσε το κύμα στο τρίτο θέμα), μέχρι που φίλοι κόντεψαν να ψυχρανθούν.

Ιδού μερικά από τα σχόλια

...Γιατί, συνάδελφοι; Μπορείτε να αποδείξετε οτι για μια στιγμή η Ι δεν είναι όσο λέει ο μαθητής; Αρα είναι σωστό για εκείνη τη στιγμή; Και επομένως το αγων μπορεί να υπολογιστεί τότε. Αλλάζει από σημείο σε σημείο η αγων; Όχι. Είναι σαν να ξέρω οτι μια κίνηση είναι ομαλά επιταχυνόμενη και να βρίσκω την επιτάχυνση για μια στιγμή, άρα ξέρω την επιτάχυνση συνολικά. Τι θα πει "ρισκάρω"; Είναι σωστό ή όχι; Πρέπει να είναι κι άλλα γραπτά σαν αυτό. Κάποιοι φροντιστές πρέπει να διδάσκουν το πρόβλημα εύρεσης του α σε συτηματα τροχαλίας-σώμα με αυτόν τον τρόπο. Μου φαίνεται απίθανο να σκέφτηκε ο μαθητής μόνος του το συγκεκριμένο τρόπο, πολύ "εξεζητημένος" μου φαίνεται. Έχει το πλεονέκτημα όμως οτι με μια σχέση "καθαρίζεις" το αγων.

Άλλο σχόλιο....

.....(ΑΥΣΤΗΡΑ ΓΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΜΟΝΟ)
Η έννοια της ισοδύναμης ροπής αδράνειας δεν είναι πρωτότυπη, ούτε απαντάται μόνο στην περίπτωση αυτή, απ' ό,τι διαπίστωσα ψάχνοντας στο Google για τον όρο "equivalent moment of inertia". Μια ωραία χρήση της είναι στο πρόβλημα των γραναζιών:http://www.tech.plymouth.ac.uk/sme/desnotes/gears/gearaccel.htm
Φαίνεται οτι οι Μηχανικοί επίσης την χρησιμοποιούν κατά κόρον. ΑΠΛΑ εμείς οι Φυσικοί καθηγητές δεν έχουμε την ανάλογη Εκπαίδευση σχετικά. Και γι'αυτό φιλονικούμε για πράγματα που είναι (μάλλον) ειπωμένα από άλλους, πολύ (ίσως) πριν.


Εφαρμογή της μεθόδου (το θεώρημα της ροπής αδράνειας του/της αγνώστου μαθητή/τριας) σε άλλες δυο περιπτώσεις.

Ένα ακόμη σχόλιο από το ιστολόγιο του κ. Μάργαρη
.....Όταν το πρωτοανακοίνωσε ο άγνωστος μαθητής, μου φάνηκε εντελώς παράδοξο, έλα όμως που έβγαζε σωστό αποτέλεσμα.
Μετά αρκετοί συνάδελφοι δεν ήσαν καθαρά υπέρ ή κατά, ώσπου έρχεται και το σχόλιο για το βιβλίο του Timoshenko (ένα βιβλίο αναφοράς για τη Στατική και τη Μηχανική, που πάνω του ακούμπησαν όλα τα άλλα βιβλία – πανεπιστημιακά, φροντιστηριακά από τη δεκαετία του 70 ακόμα)
Να δούμε ένα αντίστοιχο παράδειγμα από την κλασική μηχανική:
Δυό σώματα με μάζες m και 3m δεμένες μεταξύ τους με σχοινιά βρίσκονται σε οριζόντιο επίπεδο. Μέσω οριζόντιου νήματος, που δένεται στην m, εξασκούμε οριζόντια δύναμη F.
Να βρεθεί η επιτάχυνση με την οποία θα κινηθούν τα σώματα.
Εκτός από τον αναλυτικό τρόπο με τη δυναμική κάθε σώματος χωριστά, υπάρχει και ο άλλος πιο σύντομος τρόπος
Επιτάχυνση = Συνιστάμενη δύναμη F / την ισοδύναμη μάζα (4m) που κινείται στο τραπέζι.
Κάτι τέτοιο γράφει το παραπάνω βιβλίο, για συγκεκριμένη παρεμφερή άσκηση, που πρέπει κανείς να δει ιδίοις όμασι για να αποφασίσει.
Νομίζω ότι κάπως έτσι πρόκυψε η λύση Timoshenko στον μαθητή, που πιθανόν να μην είναι γενική, να θέλει πολύ προσοχή να εφαρμοστεί, άρα δεν αξίζει να την ξέρουμε, κάτι ίσως παρόμοιο με τα αντίστοιχα θεωρήματα Thevenin και Norton στα κυκλώματα, που μπορούν να δώσουν την ένταση του ρεύματος ή την τάση σε μία αντίσταση, χωρίς να γίνει αναλυτική επίλυση του κυκλώματος.
Προσωπικά πιστεύω, πιό πολύ, ότι ο μαθητής από τύχη έφτασε στη λύση αυτή, και πρέπει να του αναγνωριστεί (τουλάχιστον) η σύμπλευση με τον σπουδαίο Τιμοσένκο.

Δευτέρα 1 Ιουνίου 2009

Η συχνουρία, οι υπνωτισμένοι επιτηρητές, το μεγάφωνο να λαλεί: Πατάται, μελιτζάνες, πατάται, και τα κινητά νέας γενιάς.


Σταχυολογώ από σχόλια σε ανάρτηση, στο ιστολόγιο nikosblogout του συνάδελφου - φίλου Ν.Π.

Η συχνουρία είναι μια ασθένεια που χτυπάει τους μαθητές κατά την διάρκεια των πανελλαδικών και ειδικά κατά τις τρίωρες γραπτές δοκιμασίες.
Εφέτος [2008] όχι μόνο παρουσιάστηκαν αυξημένα κρούσματα σε σχέση με πέρυσι αλλά και η ένταση του φαινομένου ήταν ιδιαίτερα ανησυχητική.
Είναι χαρακτηριστικές οι περίπτωσεις μαθητών οι οποίοι πήγαν «προς νερού του» τέσσερις φορές (όσες και τα θέματα) μέσα σε εκατόν ογδόντα λεπτά.
Και εντάξει, αυτό με την συχνουρία δε μπορείς να το αποφύγεις, τι να του πεις του άλλου "κάντα πάνω σου";

Αλλά το σκάνδαλο με την επιτήρηση στα ιδιωτικά σχολεία κάποτε πρέπει επιτέλους να πάρει ένα τέλος, μάλλιασε η γλώσσα μας.
Μιλάμε για όργιο αντιγραφής, όχι στις τουαλέτες μόνο, αλλά μέσα στις «τάξεις» κάτω από τα βλέματα των «υπνωτισμένων» επιτηρητών (υποθέτω πως ο υπνωτισμός επιτυγχάνεται κουνώντας μερικά πενηντάευρα μπροστά στα μάτια τους).

Είναι τοις πάσι γνωστόν οτι οι ερωτησεις πολλαπλής επιλογής είναι ερωτήσεις πολλαπλής αντιγραφής. Κυκλοφορεί μάλιστα και το εξής (μάλλον αληθινό) ανέκδοτο: Σε σχολείο επαρχιακής πόλης οι μαθητές που είχαν βγει από την αίθουσα είχαν πληρώσει έναν τσιγγάνο που μάζευε (θεάρεστο κατά τ' άλλα έργο, οικολογικότατο) να φωνάζει με το μεγάφωνό του στο Ντάτσουν: "Σουμιέδες, Λαμαρίνες, Λαμαρίνες, Λαμαρίνες, Σουμιέδες μαζεύω":-)
Τουτέστιν στην γλώσσα μας: "Σωστό, Λάθος, Λάθος, Λάθος, Σωστό":-)

Να τα 5 μόρια!
Πάντα η αντιγραφή θα βρίσκεται ένα βήμα μπροστά από την επιτήρηση.
Αν θυμάμαι καλά οι αρχαίοι Σπαρτιάτες εκπαίδευαν τους νέους τους να μάθουν να κλέβουν.
Αν τους έπιαναν όμως, τους έκοβαν τον κ.
Πόσες φορές δεν έχουμε δει γραπτά να πιάνουν το 1ο θέμα (ερωτήσεις κλειστού τύπου, δυσκολότατες) άριστα=25 μόρια, και από το 2ο τη σωστή απάντηση=3χ3=9 (συνήθως) σύνολο 34 μόρια ολόσωστα, και μετά να γράφουν για αιτιολόγηση άσχετα, ενώ στις ασκήσεις να μη ξέρουν οτι μια εξίσωση θέλει ένα (=) ανάμεσα στα δύο μέλη;
'Οταν θεσπίστηκε ο τρόπος αυτός εξέτασης κατά μίμηση των Αμερικάνικων συστημάτων δεν θεσπίστηκε ούτε η αρνητική βαθμολογία, ούτε ο μεγάλος αριθμός των ερωτήσεων, ούτε η δυνατότητα (αν και δεν είναι αδύνατο τεχνικά) να ανακατεύονται οι ερωτήσεις, ώστε να έχει κάποια αξία.

Απλά η Πολιτεία "χαρίζει" 34 περίπου μόρια στους "ξύπνιους".
Και το κάνει (μάλλον) εν γνώσει της.

Δεν είναι άλλωστε δύσκολη η αντιγραφή των πολλαπλής επιλογής ή Σωστού-Λάθους, χρειάζεται μια προσυνεννόηση για το πια χειρονομία είναι το α, πια το β κλπ. ή δεξί αυτί, Σωστό, αριστερό, Λάθος κλπ., ωραία και ευτράπελα...

Η πλήρης ανάρτηση ΕΔΩ

Με τα βουνά εμάλωνε, και με τα πεύκα αχούσε, Ντελή παπά λεβέντη

Να αφήσουμε λίγο το Σίγμα ταφ = Γιώτα επί άλφα γωνιακό, και να χαρούμε το τραγούδι Ντεληπαπάς, τραγουδισμένο από τον Στέλιο Μπέλο, φιλόλογο, από την Παραμυθιά, τέως γυμνασιάρχη.
Τελικά από όντως μικρούς, και άλλους "ζουρλούς", μάθαμε πέντε πράγματα στη Φυσική παραπάνω, ξεσκονίσαμε παλαιά βιβλία, παραλίγο να φτάσουμε στις Lagrangianες και Hamiltonιανες του Φωκίωνα Χατζηϊωάννου (εξ Άρτης ορμωμένου) α πα πα, είδα και τρόμαξα να περάσω τα μαθήματά του, τη Θεωρητική Μηχανική του 2ου έτους, και τη Θεωρητική Φυσική του 3ου έτους στο Φυσικό Αθήνας, 1972,1973.
Λέγανε οι γνωρίζοντες, ότι ήταν άριστος επιστημόνας, εγώ αν κρίνω από τα ολιγοσέλιδα βιβλία - φυλλάδια, χωρίς σχήματα, και τη διδασκαλία -όσες φορές έκανε, όσες φορές πήγαινα - δεν έμεινα καθόλου ευχαριστημένος, ούτε έμαθα τίποτε, ούτε μετά τίποτε μου χρειάστηκε στη Δ/θμια, άδικα ταλαιπωρήθηκα στις αίθουσες των Ιλυσίων να βγάλω μια άκρη κυρίως από άλλα βιβλία.
Το μόνο καλό -πολύ καλό- ότι έβαζε μερικά ίδια θέματα, Ιούνιο και Σεπτέμβριο, μεγάλη ευεργεσία, και ότι γράφαμε σε δικές μας κόλες .....