Τράπεζα θεμάτων Α Λυκείου, ιστορίες καθημερινής τρέλας

Τράπεζα Θεμάτων Α’ Λυκείου - Ιστορίες καθημερινής τρέλας, 

του Γιάννη Θεοδωρίδη στην alfavita

Για μια ακόμη φορά, αποδεικνύεται ότι το Υπουργείο Παιδείας χρησιμοποιεί τους μαθητές του Λυκείου (μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για παιδιά 15-17 ετών) ως πειραματόζωα! Αυτή τη φορά για να πειραματιστεί άτσαλα με μια διεθνή πρακτική, την τράπεζα θεμάτων.

Μόλις 3 μήνες πριν, το υπουργείο συνειδητοποίησε ότι στο νόμο για το Νέο Λύκειο έχει υποσχεθεί τράπεζα θεμάτων αλλά παρόλα αυτά δεν έχει κάνει τίποτα για να τη υλοποιήσει. Οπότε, έσπευσε να κάνει κάτι, έστω για την Α' Λυκείου (και για τις άλλες δύο τάξεις βλέπουμε...). «Εκπαιδευτικοί της δευτεροβάθμιας, στείλτε θέματα, 4 ευρώ το κομμάτι, άμεση ανάγκη!». Κάπως έτσι φτιάχτηκε η «τράπεζα θεμάτων διαβαθμισμένης δυσκολίας» όπου εκεί μέσα μπορείς να βρεις τα πάντα, από πανεύκολα θέματα του λεπτού μέχρι θέματα που θα ταλαιπωρούσαν και τους καθηγητές των παιδιών. Άρα ‘τυχερά’ και ‘άτυχα’ σχολεία (= μαθητές), ανάλογα με το αποτέλεσμα της κλήρωσης. Εδώ δηλαδή ταιριάζει γάντι, αν και αλλού στοχεύει, ο όρος «διαβαθμισμένη δυσκολία».

Η προχειρότητα της όλης διαδικασίας φανερώνεται από το γεγονός ότι κάποια θέματα έχουν ήδη αποσυρθεί από την τράπεζα, μάλλον γιατί ήταν ασαφή ή ακόμη και λανθασμένα. Θα έλεγε κάποιος, κάλλιο αργά παρά ποτέ. Όχι βέβαια, γιατί ακόμη και σήμερα υπάρχουν πολλές «παγίδες», αρκετές να τινάξουν στον αέρα την αυτοσυγκέντρωση και την ψυχραιμία του μαθητή την ώρα της εξέτασης.

Ιδού κάποια παραδείγματα από την Άλγεβρα, από ένα μικρό δειγματοληπτικό έλεγχο:

1.      αρχείο GI_A_ALG_4_4629.pdf, θέμα 4, υποερώτημα δ(ii): μετά από πολλές πράξεις καταλήγουμε στην εξίσωση: ν2 + 2ν = 100, η επίλυση της οποίας όμως είναι ... εκτός ύλης Α’ Λυκείου αφού περιλαμβάνει τον όρο 2ν. Μόνο εμπειρικά μπορεί ο μαθητής να βρει ότι ν=6 εάν και εφόσον καταφέρει να ξεπεράσει το πρώτο σοκ.

2.      αρχείο GI_A_ALG_4_2046.pdf, θέμα 4, υποερώτημα β(i): η εξίσωση που προκύπτει από την εκφώνηση είναι: «9x + 12f(x) = 360». Ο μαθητής ξαφνικά βλέπει τον όρο f(x) να είναι ένας από τους όρους της εξίσωσης. Πρέπει να κρατήσει την ψυχραιμία του και να συνεχίσει λύνοντας ως προς f(x) για να δει τη γνώριμη μορφή «f(x) = …».

3.      αρχείο GI_A_ALG_4_2052.pdf, θέμα 4, υποερώτημα α: «... ποια είναι τα πάγια έξοδα της επιχείρησης;» Θα πρέπει ο μαθητής της Α’ Λυκείου να γνωρίζει την ορολογία «πάγια έξοδα επιχείρησης»; Και αν δεν τη γνωρίζει, απελπίζεται και εγκαταλείπει το θέμα 4 (5 στις 20 μονάδες συνολικά) ήδη από το ξεκίνημά του. Τι πιο απλό από το να υπήρχε διευκρίνιση αυτού του (άσχετου με την Άλγεβρα) οικονομικού όρου;

Εκτός από τις «παγίδες» υπάρχουν και «μαργαριτάρια», όπως π.χ. τα αρχεία GI_A_ALG_4_2226.pdf και GI_A_ALG_4_2229.pdf. Έδώ τα θέματα από μόνα τους δεν έχουν τίποτα το μεμπτό εκτός μόνο από το γεγονός ότι ουσιαστικά είναι ... το ίδιο θέμα! Δηλαδή, ο «πονηρός εκπαιδευτικός» υπέβαλε στο πληροφοριακό σύστημα 2 θέματα που είναι ακριβώς τα ίδια, μόνο που αλλάζουν ένας τύπος και δύο αριθμοί. Γιατί όχι; Ποιος θα το ελέγξει; Παρακαλώ θερμά, ως φορολογούμενος, να βρεθεί ο «πονηρός εκπαιδευτικός» και να επιστρέψει πίσω τα 4 επιπλέον ευρώ της αμοιβής του ...

Επειδή η δειγματοληψία ήταν τυχαία είμαι σίγουρος ότι θα βρεθούν πολλά ακόμη τέτοια «φάουλ» αν προσπαθήσει να λύσει κάποιος όλα τα θέματα - υποθέτω με βεβαιότητα ότι τα φροντιστήρια το έχουν ήδη κάνει. Και εδώ μπαίνει μια κρίσιμη παράμετρος που έχει να κάνει με την άσκηση εκπαιδευτικής πολιτικής: η παραπαιδεία. Με τέτοιες σπασμωδικές κινήσεις το Υπουργείο ρίχνει στην αγκαλιά των φροντιστηρίων τα παιδιά της Α’ Λυκείου, πέρα από αυτά της Β’ και Γ’ Λυκείου που εδώ και χρόνια είναι «εξαρτημένα» από την παραπαιδεία για να βγάλουν σε πέρας το απάνθρωπο, όπως έχει εξελιχθεί, σύστημα των Πανελλαδικών εξετάσεων.

Η τράπεζα θεμάτων αποτελεί εδώ και χρόνια διεθνή πρακτική σε πολλά εκπαιδευτικά συστήματα, πολλών διαφορετικών βαθμίδων. Όλα όμως κρίνονται στην πράξη, από τον τρόπο υλοποίησής τους και όχι απλά από τις βασικές τους αρχές. Και στη συγκεκριμένη περίπτωση, το Υπουργείο Παιδείας και οι σύμβουλοι φορείς του έμειναν για άλλη μια φορά μετεξεταστέοι.

* ο Γιάννης Θεοδωρίδης είναι Καθηγητής Πανεπιστημίου και πατέρας μιας μαθήτριας της Α’ Λυκείου.

Η αναμενόμενη αποτυχία της τράπεζας θεμάτων

Η αναμενόμενη αποτυχία της Τράπεζας Θεμάτων, του Μιχάλη Πετρόπουλου

Του Μιχάλη Πετρόπουλου στην alfavita

Και φθάσαμε στην περίοδο των προαγωγικών εξετάσεων  και του Διαγωνισμού για την εισαγωγή στα Ανώτατα ιδρύματα της χώρας. Μαζί και στην εφαρμογή της πολυδιαφημισμένης Τράπεζας Θεμάτων, που εφαρμόζεται για πρώτη φορά, από φέτος, στην Α’  Λυκείου, με την προοπτική της γενίκευσής της σε όλες τις τάξεις του τελευταίου σκαλοπατιού της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Μέσα σε δύο, μόλις, ημέρες εφαρμογής της το συμπέρασμα είναι το αναμενόμενο και προφανές: παταγώδης αποτυχία!!! Κι ας εξηγήσουμε, με όσο πιο απλό τρόπο γίνεται το γιατί. Θα περιοριστούμε στα αντικείμενα της Φυσικής και της Χημείας, όπου έχουμε την εμπειρία και τη δυνατότητα της κρίσης, βασιζόμενοι στην 25 ετή, πλέον, παρουσία στις αίθουσες διδασκαλίας.

Η δημοσιοποίηση των θεμάτων έγινε τρεις ημέρες(!!!) πριν την έναρξη των εξετάσεων. Χρόνος ελάχιστος, αν όχι ανύπαρκτος,  για να διαπιστωθούν πιθανά λάθη στις εκφωνήσεις, ακροβασίες στα όρια της διδακτέας ύλης, αντιστοίχιση του επιπέδου των θεμάτων με  τα σχολικά εγχειρίδια.

Δεν έγινε μια στοιχειώδης τεχνική προετοιμασία, δοκιμαστικοί έλεγχοι και προσομοιώσεις, σε τυχαίο δείγμα σχολείων, ώστε να  αντιμετωπιστούν έγκαιρα οι όποιες αδυναμίες και δυσκολίες του εγχειρήματος.

Τα θέματα στη Χημεία είναι επαναλαμβανόμενα, σε κουραστικό βαθμό. Αν λύσεις  καμιά δεκαριά, είναι σαν να τα έχεις λύσει όλα. Για το λόγο αυτό και ξεκίνησε εντατική επεξεργασία από τους συναδέλφους, κυρίως των φροντιστηρίων, με σκοπό την ομαδοποίηση των θεμάτων και την εκμάθηση τεχνικών επιτυχών επιλύσεων στους μαθητές (θα επανέλθουμε σε αυτό αργότερα).

Η δυσκολία στην πλείστα όσα θέματα της Φυσικής είναι πολύ μεγάλη. Και η αναντιστοιχία με το φτωχό, ελλιπές και αλλόκοτο σχολικό εγχειρίδιο είναι τεράστια. Αποτέλεσμα; Χιλιάδες μαθητές αναλώνουν τεράστιο χρόνο και σπαταλούν εξωφρενικά ποσά, σε εποχές ισχνότατων αγελάδων, σε εντατικά εξωσχολικά μαθήματα, για να “αποκτήσουν” ένα λυσάρι στα απαιτητικά θέματα!!!

Η λογική της κλήρωσης των θεμάτων έχει ήδη τις οφθαλμοφανέστατες συνέπειες: σε κάποια σχολεία “έπεσαν” θέματα αναμενόμενα και βατά –κατά την ορολογία του συρμού- και σε κάποια άλλα τέτοιας δυσκολίας, που οι μαθητές δάκρυσαν στη θέα τους και μόνο, αναγκάζοντας τους συναδέλφους καθηγητές να μάχονται στην αίθουσα να δώσουν κατευθύνσεις στους εξεταζόμενους, μπας και καταφέρουν να γράψουν κάτι!!! (Στοιχεία άφθονα στη διάθεση του γράφοντος, που δεν κοινοποιούνται για προφανείς λόγους). Ήδη οι μαθητές ξεκινούν το μαρτύριο στο οποίο τους υποβάλλει το υπουργείο από άνισες θέσεις. Αυτό επιθυμεί;

Με δεδομένο ότι η βαθμολογία προαγωγής προσμετρείται, πια, στην αξιολόγηση του μαθητή για την εισαγωγή του στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, είναι φανερό ότι οι μισοί μαθητές αδικούνται έναντι των υπολοίπων μισών, βάσει του νόμου των πιθανοτήτων, από τη μεθοδολογία επιλογής των θεμάτων. Εφόσον, πλέον, οι προαγωγικές εξετάσεις έχουν τύποις χαρακτήρα πανελληνίων, πρέπει όλοι οι μαθητές να εξετάζονται το ίδιο μάθημα, την ίδια ημέρα και τα ίδια θέματα.

Αλλιώς, οι αδικίες και οι ανισότητες σε βάρος των μισών εξεταζομένων, τουλάχιστον, θα είναι κατάφωρες.

Είναι εντονότατες και διαδεδομένες οι φήμες (καπνός χωρίς φωτιά…) ότι σε πολλά σχολεία οι διδάσκοντες έκαναν διακριτική μεν, προφανέστατη δε, “παρουσίαση” των θεμάτων που θα προτιμήσουν στα εναπομείναντα δύο θέματα.

Οι μαθητές, λόγω ενθουσιασμού και αφέλειας δεν συγκρατούνται… Και πάλι πληθώρα μαθητών εκκινεί από μειονεκτική θέση έναντι των υπολοίπων, που τυγχάνει να  έχουν πιο … ενδοτικούς διδάσκοντες. Αυτό επιθυμεί το υπουργείο;

Είναι περίεργο, τουλάχιστον, ότι τα γραπτά των μαθητών θα τα διορθώνουν οι ίδιοι οι διδάσκοντες, που είχαν όλη τη διάρκεια του έτους. Ας μας επιτρέψει το υπουργείο να είμαστε πάρα πολύ επιφυλακτικοί για την αντικειμενικότητα και την αξιοπιστία πολλών βαθμολογιών. Ή το σύστημα θα λειτουργήσει με διαφανείς και ίσους όρους για όλους τους μαθητές ή να μην εφαρμοστεί.

Οι προαναφερθείσες “αστοχίες” δεν είναι μόνο εξουθενωτικές για τα παιδιά και τις οικογένειές τους, είναι εξοντωτικές. Για την κατάσταση δε, στην οποία έχουν περιέλθει οι φιλότιμοι και φιλεργατικοί συνάδελφοι, δηλαδή η συντριπτική πλειοψηφία, ας μη συζητήσουμε. Και πολλοί εξ αυτών φοβούνται για μεγάλη διαρροή μαθητών από τα Λύκεια το επόμενο έτος. Είθε να μην επαληθευθούν οι προβλέψεις τους…

Αλλά, το μέγα θέμα είναι ότι αλλάζει το Λύκειο χαρακτήρα. Παύει να είναι χώρος παροχής γνώσης και μόρφωσης. Μετατρέπεται σε εντατικό λυσάρι των θεμάτων της Τράπεζας, αυθορμήτως παραιτούμενο κάθε άλλης προσπάθειας.

Κι επειδή ο σχολικός χρόνος δεν είναι άπειρος, θα εξαντλούνται όλοι στα πιο εξεζητημένα θέματα, μπας και η κλήρωση του Τζόκερ –γιατί εκεί το γυρίζουμε, δυστυχώς- ευνοήσει κάποιους…

Αναφέρουμε παράδειγμα μαθητή μας, που πανηγυρίζοντας την Πέμπτη ούρλιαζε ότι πρόλαβε μόνο  δύο θέματα να κοιτάξει και το ένα του έτυχε!!! Θρίαμβος!!! Εκπαιδεύουμε τους μαθητές να γίνουν επαγγελματίες παίχτες τυχερών παιγνίων!!!

Ακόμα και τα φροντιστήρια αναπροσαρμόζονται. Ουσιαστικά, από το καλοκαίρι θα ξεκινήσουν να λύνουν ΜΟΝΟ τα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων. Κι εντέχνως, πλην σαφώς, διαδίδουν ότι οι μαθητές πρέπει εγκαίρως να ξεκινήσουν εντατικά μαθήματα, ώστε να προλάβουν να καλύψουν το μέγιστο δυνατό ποσοστό από την πληθώρα θεμάτων. Ο οικονομικός όλεθρος για τους γονείς και η καταστροφή της εφηβικής περιόδου των μαθητών μας είναι δεδομένη. Αυτός είναι ο σκοπός του υπουργείου;

Άραγε, ποιος ευφυής εγκέφαλος σκέφτηκε αυτό το σύστημα;

Οφείλει το υπουργείο να δημοσιοποιήσει ποιοι και πως το εισήγαγαν. 

Να γνωρίζουμε τις εμπειρίες τους, το επίπεδό τους και τις προθέσεις τους.

Αυτή η νοοτροπία της ανωνυμίας, πίσω από την γενικόλογη και απρόσωπη ταμπέλα “Υπουργείο Παιδείας” είναι προσβλητική και αντιδημοκρατική.

Εν ολίγοις και επί τοις ουσίας, ζήτω η παπαγαλία και η μηχανιστική αντίληψη. Στο πυρ το εξώτερον η γνώση, η μόρφωση και η κριτική ικανότητα. Εξάλλου, το έχουμε διαπιστώσει τι είδους πολίτες επιθυμούν οι κρατούντες.

Ευχαριστούμε θερμά την τρέχουσα ηγεσία του υπουργείου. Θα μείνει στην ιστορία του τόπου για την προσφορά της στην παιδεία…